ความเป็นมาและวัตถุประสงค์: โรคไตจากเบาหวานเป็นภาวะแทรกซ้อนสำคัญของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งส่งผลต่อคุณภาพชีวิตและภาระค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพ การศึกษาครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาผลของรูปแบบต่อความรู้ ความสามารถในการกำกับตนเอง และพฤติกรรมการดูแลตนเอง

วิธีการศึกษา: การวิจัยแบบกึ่งทดลอง ใช้รูปแบบหนึ่งกลุ่มวัดก่อนและหลังการทดลอง ดำเนินการศึกษาในช่วงเดือนมิถุนายน–สิงหาคม พ.ศ. 2568 กลุ่มตัวอย่างเป็นผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 จำนวน 44 คน ที่มารับบริการ ณ คลินิกโรคเบาหวาน โรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพตำบลมะค่า จังหวัดนครราชสีมา เครื่องมือที่ใช้ในการวิจัยประกอบด้วย (1) รูปแบบการดูแลตนเองที่ผู้วิจัยพัฒนาขึ้น (2) แบบสอบถามความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวานและการป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางไต (3) แบบสอบถามความสามารถในการกำกับตนเอง และ (4) แบบสอบถามพฤติกรรมการดูแลตนเอง วิเคราะห์ข้อมูลด้วยสถิติเชิงพรรณนาและสถิติทดสอบค่าทีแบบไม่อิสระ

ผลการศึกษา: ภายหลังการเข้าร่วมโปรแกรม กลุ่มตัวอย่างมีคะแนนเฉลี่ยความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน ความสามารถในการกำกับตนเอง และพฤติกรรมการดูแลตนเองสูงกว่าก่อนเข้าร่วมโปรแกรมอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ (p < .05)

บทสรุป: รูปแบบการดูแลตนเองที่พัฒนาขึ้นมีประสิทธิผลในการส่งเสริมศักยภาพของผู้ป่วยโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ในการดูแลตนเองและสนับสนุนการป้องกันภาวะแทรกซ้อนทางไต สามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาการดูแลผู้ป่วยในหน่วยบริการสุขภาพระดับปฐมภูมิได้

คำสำคัญ: การดูแลตนเอง, การกำกับตนเอง, โรคเบาหวานชนิดที่ 2, ภาวะแทรกซ้อนทางไต