ประเพณีแข่งขันเรือยาวเป็นมรดกทางวัฒนธรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์และวิถีชีวิตของชุมชนท้องถิ่น โดยนักพากย์เรือมีบทบาทสำคัญในการถ่ายทอดความหมายทางวัฒนธรรมและสร้างการมีส่วนร่วมของชุมชน การวิจัยนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อ (1) ศึกษาบทบาทของนักพากย์เรือในการถ่ายทอดอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรม (2) วิเคราะห์กลยุทธ์การสื่อสารในการสร้างการมีส่วนร่วมและดึงดูดผู้ชมและ (3) ประเมินผลของการพากย์เรือต่อระดับการมีส่วนร่วมของผู้ชม การวิจัยนี้เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ ใช้การสัมภาษณ์เชิงลึก ผู้ให้ข้อมูลหลัก 21 คน ประกอบด้วยนักพากย์เรือที่มีประสบการณ์ไม่น้อยกว่า 3 ปี จำนวน 6 คน และผู้ชมที่เคยรับชมไม่น้อยกว่า 2 ครั้ง จำนวน 15 คน จาก 3 สนามการแข่งขันในจังหวัดสงขลา ระหว่างเดือนตุลาคม-ธันวาคม 2568 ผลการศึกษาพบว่า นักพากย์เรือมีบทบาทสำคัญ 3 ประการ คือ (1) ผู้ถ่ายทอดวัฒนธรรม (2) ผู ้เชื่อมโยงชุมชนและ (3) ผู้สร้างความบันเทิง กลยุทธ์การสื่อสาร
ประกอบด้วย 4 ด้าน คือ (1) การพากย์ (2) ภาษา (3) เนื้อหา และ (4) การสร้างการมีส่วนร่วม ซึ่งการพากย์เรือมีผลเชิงบวกต่อการมีส่วนร่วมของผู้ชม ทุกช่วงเวลา โดยผู้ชมทุกคนยืนยันว่าหากไม่มีการพากย์เรือ บรรยากาศจะเงียบเหงาและไม่น่าสนใจ ซึ่งผลการวิจัยชี้ให้เห็นถึงคุณค่าในการนำองค์ความรู้ไปใช้เพื่ออนุรักษ์และสืบสานประเพณีเรือยาว ควบคู่กับการยกระดับมาตรฐานนักพากย์เรือรุ่นใหม่อย่างเป็นระบบ โดยองค์ความรู้ด้านการสื่อสารเชิงวัฒนธรรมที่ได้จากการศึกษานี้ สามารถประยุกต์ใช้ในการออกแบบหลักสูตรและพัฒนาระบบฝึกอบรม กำหนดแนวทางมาตรฐานวิชาชีพ ตลอดจนเชื่อมโยงกับการส่งเสริมการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม นำไปสู่การสร้างความยั่งยืนให้กับประเพณีท้องถิ่นในระยะยาว