การรับรู้ของผู้คนทั่วไปว่ามโนรา มีมาอย่างยาวนานในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง การรับรู้เหล่านั้นอยู่บนพื้นฐานความเก่าแก่ผ่านเรื่องราวของตำนาน แต่การกล่าวถึงมโนรา ผ่านหลักฐานทางประวัติศาสตร์ในรูปแบบของบันทึกต่าง ๆ นั้นยังพบเห็นได้ไม่มากนัก การศึกษาจากเอกสารชั้นต้นเกี่ยวกับการเสด็จพระราชดำเนินขององค์พระมหากษัตริย์ทั้ง 3 รัชกาลนั้น ถึงแม้จะเป็นเพียงบางส่วน ก็พอที่จะแสดงให้เห็นถึงความสำคัญและความเป็นมาของมโนรา ว่าเริ่มปรากฏชัดเจนในช่วงรัชกาลที่ 5 ทั้งเรื่องราวและภาพถ่ายปรากฏในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่างเป็นส่วนใหญ่ และเมืองทางฝั่งทะเลตะวันตกอย่างเมืองตรัง และอาจจะรุ่งเรืองมากที่สุดในสมัยรัชกาลที่ 6 หลายกลุ่มหลายคณะพยายามที่จะหัดมโนรา และอาจจะเกี่ยวพันธ์กับเรื่องราวต่าง ๆ อีกมากม่ายที่จะทำการศึกษาค้นคว้ากันในกาลต่อไป